Bilgi

Kendimizi neden gıdıklayamayız?

Bir zamanlar çocuklukta sorulan bu soru bugün nörologların da gündeminde yer alıyor. Avustralya’da bulunan Monash Üniversitesi’nden George Van Doorn ise bu durumun daha geniş olarak “bilinç ve öz ayrımsama gibi daha büyük sorulara kapıları araladığını” söylüyor. Bu nedenle beynin sınırlarını aşarak insanların laboratuvar ortamında kendi kendilerini gıdıklamalarını sağlamak için aşırıya kaçan deneylere girişiliyor.

Beyinciğin Öngörüsü Ne?

Kendi hareketlerimiz ile başkalarının eylemleri arasında ayrım yapabilmek kendi varlığımız ile dış varlıkları anlayıp ayırt etmemiz bu olayın temelini oluşturur. Bu en akıllı robotların dahi taklit edemeyeceği özelliktir. Laboratuvarda daha kolay taklit edilebilecek örnekler bulmak açısından bu araştırmaları yapmak büyük önem taşır.

Londra Üniversitesi’nden Sarah Jayne Blakemore, kendimizden kaynaklı hareketler ile dış kaynaklı hareketler arasında ayrımı beynin çok kısa bir anda ve hızı bir şekilde verdiği bu kararı inceleyen ilk bilim insanlarından biri oldu. İlk önce deneklerin avuç içleri başkaları tarafından gıdıklanırken sonra da bunu kendileri yaparken beyin taramaları çekildi.

Blakemore, uzuvlarımızı hareket ettirdiğimizde beyinciğin bu hareketlere dair daha önceden öngörülerde bulunabildiğini ve bu dokunmayla ilgili duyuların işlemden geçirildiği somatosensori (bedensel-duyusal) kortekste öngörüyü geri plana iten ikinci bir sinyalin de gönderildiğini fark etti. Bunun sonucunda şu yorum yapılabilir, kendi kendimizi gıdıkladığımızda, başkaları gıdıkladığı kadar yoğun duyumlar ve öngörüler hissetmez, sakin kalırız.

Beden Değiştirme

Blakemore, bu aşamayı atlatıp, insanların kendisinden kaynaklı gıdıklanmasının mümkün kılınabileceğini kanıtlamak istedi. Bunu kanıtlamak için, ilk önce deneklerin bir çubuğu hareket ettirerek ucundaki süngerle bazen anında, bazen ise 200 milisaniye gecikme ile avuç içlerini gıdıklamasını sağlayacak bir makine geliştirdi.

Gecikme süresi uzadıkça süngerin daha fazla gıdıklama hissi yarattığı görüldü. Buna muhtemelen beyinciğin öngörüsü ile kişinin gerçek olan duyumu arasında örtüşmenin olamaması neden olabilirdi.

Blakemore’un bu çalışması üzerine diğer araştırmacılar beyni oyuna getirerek insanın kendi kendisini gıdıklamasının da sağlanabileceğini öne sürdü. Manyetik beyin uyarısı yolu ile ayak hareketlerini kontrol ederek insanın kendi iradesi haricinde elleriyle ayaklarını gıdıklamasının mümkün olabileceği görüldü.

Bu konuda yapılan bir kaç farklı deney oldu ve bazıları kafa karıştıracak sonuçlar ortaya çıkardı.

Örneğin Van Doorn deneklerini gıdıklamadan önce onlara kendi vücutlarını başkasının gözüyle görme tecrübesini sağladı. Deneklere videolu gözlükler takılarak deneyi yapan kişinin ve önlerinde oturan kişinin gözleriyle kendilerine bakma olanağı sağlandı. Hareketlerine eş zamanlı olarak yavaş yavaş deney yapan kişinin vücudunu kendileriymiş gibi algılamaya başladılar.

Yapay Zeka

Bu deneyin ortasında deneklerin her iki bedeni de aynı anda gıdıklayacak bir kolu harekete geçirmesi gerekiyordu. Hangi bedenin kendilerine ait olduğunu karıştıran denekler gıdıklanmadılar. Van Doorn ise şu sonuca vardı: “Başkasının bedenine geçmiş olma duyumuna kapılsanız dahi kendi kendinizi gıdıklamanız mümkün değildir.”

Van Doorn, temeli şizofreni hastalık olan kişilerin kendi kendilerini gıdıklayabildiklerini, bunun nedeninin ise bu bedeni uzuvların delüzyonal (kuruntusal) harekete geçmesiyle ya da hareketlerinin kaynağını tespit etme konusunda sorun yaşamalarıyla bağlantılı olabileceğini söylüyor.

Uzmanlar ise kendi kendini gıdıklamanın, robotların dokunma ve dokunulma duyuları arasındaki farkı anlayıp yapabilir hale gelmesini sağlayabileceğine ve yapay zekayla ilgili çalışmaları güçlendirebileceğine inanıyor.

İnsanlar Kendi Kendilerini Neden Gıdıklayamaz?

Diğer Konu Başlıklarımız

adem

Adem Keleş 1982 Trabzon Doğumludur. 1999 yılından bu güne İstanbul, Kartal da ikamet etmektedir. Evli ve 1 çocuk babasıdır.

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu